bây nhiêu
Định nghĩa
Đại từ chỉ định:
- Một số lượng, mức độ được xác định trong ngữ cảnh nói: "Bây nhiêu" dùng để chỉ một số lượng hoặc mức độ cụ thể nào đó, thường được người nói xác định ngay tại thời điểm phát ngôn, bằng cách chỉ tay, ra hiệu hoặc ngữ cảnh đã rõ ràng. Nó tương đương với "nhiêu đó", "ngần ấy" trong một số phương ngữ.
Từ hạn định:
- Đi kèm với danh từ để xác định số lượng của danh từ đó: "Bây nhiêu" đứng trước danh từ để biểu thị số lượng của danh từ ấy, số lượng này đã được xác định hoặc cả hai người đều biết trong tình huống giao tiếp.
Ví dụ sử dụng
Đại từ chỉ định:
- Nó chỉ làm được bây nhiêu thôi, không thể hơn. (Nó chỉ làm được ngần ấy/nhiêu đó thôi, không thể hơn.)
- Tôi cần bây nhiêu là đủ. (Tôi cần nhiêu đó là đủ.)
Từ hạn định (kèm danh từ):
- Chỉ còn bây nhiêu tiền trong ví. (Chỉ còn ngần ấy tiền trong ví.)
- Cả ngày tôi chỉ ăn bây nhiêu cơm. (Cả ngày tôi chỉ ăn nhiêu đó cơm.)
Các cách sử dụng nâng cao
- Dùng trong câu so sánh ngang bằng: Diễn tả sự tương đương về số lượng, mức độ.
- Anh ấy có bây nhiêu, tôi cũng có bây nhiêu. (Anh ấy có ngần ấy, tôi cũng có ngần ấy.)
- Dùng để nhấn mạnh sự ít ỏi, giới hạn: Thường đi kèm với các từ như "chỉ", "mới".
- Sau một ngày làm việc, thành quả chỉ có bây nhiêu. (Sau một ngày làm việc, thành quả chỉ có nhiêu đó.)
Biến thể và từ gần giống
- Bao nhiêu: Đại từ nghi vấn, dùng để hỏi về số lượng, mức độ chưa xác định.
- Anh cần bao nhiêu? (Anh cần bao nhiêu?)
- Nhiêu đó: Có nghĩa tương tự "bây nhiêu", thường dùng trong khẩu ngữ miền Nam.
- Cho tôi nhiêu đó đường. (Cho tôi nhiêu đó đường.)
- Ngần ấy: Có nghĩa tương tự "bây nhiêu", thường dùng trong khẩu ngữ miền Bắc.
- Họ chỉ cho ngần ấy thời gian. (Họ chỉ cho ngần ấy thời gian.)
Từ đồng nghĩa
- Nhiêu đó: Chỉ số lượng đã được xác định.
- Ngần ấy: Chỉ số lượng, mức độ đã biết.
- Chừng ấy: Chỉ số lượng ước chừng, tương đương.
Lưu ý sử dụng
- Phong cách: "Bây nhiêu" là từ thuần Việt, mang sắc thái thân mật, gần gũi, thường dùng trong khẩu ngữ hoặc văn nói nhiều hơn văn viết trang trọng.
- Vùng miền: Từ này được sử dụng phổ biến ở nhiều vùng miền trên cả nước.
- Ngữ cảnh: Số lượng mà "bây nhiêu" chỉ đến phải được xác định rõ ràng trong ngữ cảnh, thông qua cử chỉ, tình huống hoặc lời nói trước đó. Nếu không có ngữ cảnh, việc hiểu nghĩa sẽ khó khăn.